Losse tand bij volwassenen of kinderen: wat moet je doen?

Losse tand: wat nu?

Een tand die loszit voelt alarmerend — en bij volwassenen ís het dat meestal ook. Bij kinderen hoort een wiebelende melktand dan weer gewoon bij het opgroeien. Deze gids behandelt beide situaties: wat je meteen doet, wanneer je dringend een tandarts nodig hebt en wat de behandelmogelijkheden zijn.

Losse tand bij volwassenen

Blijvende tanden horen niet los te staan. De meest voorkomende oorzaken:

1. Parodontitis — een gevorderde tandvleesontsteking die het kaakbot rond de tand afbreekt. Dit is de nummer één reden waarom volwassenen tanden verliezen, en het verloopt sluipend en pijnloos.
2. Een val, klap of sportongeval — de tand kan losgeslagen, verplaatst of er volledig uit geslagen zijn.
3. Tandenknarsen of overbelasting — chronische druk kan een tand geleidelijk losser maken.
4. Een abces of ontsteking aan de wortelpunt.

Wat doe je meteen?

• Raak de tand zo weinig mogelijk aan en “test” hem niet steeds met je tong of vingers.
• Bijt niet op de losse tand; eet zacht voedsel aan de andere kant.
• Na een ongeval geldt: hoe sneller bij de tandarts, hoe groter de kans dat de tand gered wordt. Een verplaatste of losse tand kan vaak worden teruggeplaatst en gespalkt — bij voorkeur binnen de eerste uren.
• Is de tand er volledig uit? Pak hem vast bij de kroon (nooit bij de wortel), spoel hem hoogstens kort af met melk of fysiologisch water (niet schrobben!) en bewaar hem in koude melk of in je wang. Een blijvende tand die binnen 30 à 60 minuten wordt teruggeplaatst, heeft een reële kans om opnieuw vast te groeien.

Losse tand bij kinderen

Vanaf ongeveer 5 à 7 jaar beginnen melktanden te wisselen: eerst de ondersnijtanden, daarna de rest, tot ongeveer 12 jaar. Een wiebelende melktand is dus volkomen normaal. Laat je kind er gerust zelf zachtjes aan wiebelen; trekken hoeft niet, de tand valt er vanzelf uit zodra de wortel is opgelost.

Let op bij deze situaties:

• Een melktand die loszit na een val: laat dit altijd controleren. De kiem van de blijvende tand zit vlak onder de melktand en kan beschadigd zijn.
• Een uitgeslagen mélktand wordt nooit teruggeplaatst — dat kan de blijvende tand eronder beschadigen. Dit is het grote verschil met een blijvende tand.
• Een blijvende tand die bij een kind loszit of eruit is (herkenbaar: kind is 6+ en de tand is groter/geribbeld): behandel als spoedgeval, zie hierboven. Bewaar de tand in melk en ga meteen naar een tandarts.
• Tandzorg voor kinderen is tot 19 jaar volledig terugbetaald bij een geconventioneerde tandarts.

Behandeling van een losse tand

Afhankelijk van de oorzaak: spalken na een trauma, een parodontale behandeling bij botverlies, een opbeetplaat bij knarsen, of — als de tand niet meer te redden is — trekken en vervangen door een implantaat, brug of prothese.